Question 1

Hvað þýðir "fyrstu kaup"?

Accepted Answer

Fyrstu kaup vísar til þess að þú hafir aldrei átt fasteign áður á Íslandi. Þetta skilyrði veitir þér ýmsa kosti eins og hærra lánshlutfall (90% í stað 80%), lægra stimpilgjald (0.4% í stað 0.8%), og aðgang að séreignarsparnaði skattfrjálst.

Question 2

Hvað er lánshlutfall (LTV)?

Accepted Answer

Lánshlutfall (Loan-to-Value) er hlutfall láns á móti verðmæti eignarinnar. Ef þú kaupir eign á 60 milljónir og færð 54 milljón króna lán, er lánshlutfallið 90%. Fyrstu kaupendur mega fá allt að 90% lánshlutfall, aðrir 80%.

Question 3

Hvað er greiðslubyrði (DSTI)?

Accepted Answer

Greiðslubyrði (Debt Service-to-Income) er hlutfall mánaðarlegra lánagreiðslna af ráðstöfunartekjum. Hámarkið er 40% fyrir fyrstu kaupendur og 35% fyrir aðra. Ef þú þénar 600.000 kr. á mánuði eftir skatt, má greiðslubyrði ekki fara yfir 240.000 kr.

Question 4

Hversu langan tíma tekur kaupferlið?

Accepted Answer

Kaupferli fasteignar á Íslandi tekur venjulega 12-20 vikur. Þetta fer þó eftir aðstæðum, fjármögnun, og hversu hratt allir aðilar bregðast við. Mikilvægt er að hafa forsamþykki frá banka áður en þú gerir tilboð.

Question 5

Hvað er séreignarsparnaður?

Accepted Answer

Séreignarsparnaður er viðbótar lífeyrissparnaður sem þú og vinnuveitandi þinn leggið til umfram lögbundið lífeyrissjóðsiðgjald. Þú getur tekið þennan sparnað út skattfrjálst við kaup á fyrstu eign.

Question 6

Hve mikið má ég taka út?

Accepted Answer

Þú mátt taka út allt að 500.000 kr. á ári í allt að 10 ár, eða samtals 5 milljónir króna. Ef þú ert í sambúð/hjónabandi geta báðir aðilar sótt um, sem tvöfaldar upphæðina í 1 milljón á ári eða 10 milljónir samtals.

Question 7

Hvenær á ég að sækja um?

Accepted Answer

Sækja þarf um strax eftir að kaupsamningur er undirritaður. Afgreiðslutími er 4-6 vikur, svo mikilvægt er að byrja ferlið snemma. Þú hefur 12 mánuði frá undirritun kaupsamnings til að sækja um.

Question 8

Hvað þýðir 30% eignarhlutfall?

Accepted Answer

Til að fá séreignarsparnað útgreiddan þarftu að vera þinglýstur eigandi að a.m.k. 30% eignarinnar. Ef þú kaupir með maka og eigið hvort um sig 50%, uppfyllir þú þetta skilyrði.

Question 9

Má ég taka út ávöxtunina líka?

Accepted Answer

Nei, einungis iðgjöld (framlag þitt og vinnuveitanda) má taka út, ekki ávöxtun sem safnast hefur upp. Ávöxtunin er enn þín eign en hún er bundin þar til lífeyrisaldri er náð.

Question 10

Hvað er munurinn á verðtryggðu og óverðtryggðu láni?

Accepted Answer

Verðtryggt lán hefur lægri vexti (3-5%) en höfuðstóllinn hækkar með verðbólgu. Óverðtryggt lán hefur hærri vexti (8-10%) en höfuðstóllinn er stöðugur. Hvort sem er betra fer eftir verðbólguhorfum og þínum óskum.

Question 11

Hverjir eru núverandi vextir?

Accepted Answer

Vextir breytast reglulega. Dæmigerðir vextir á verðtryggðum lánum eru lægri en á óverðtryggðum. Lífeyrissjóðir bjóða oft betri kjör en bankar. Sjáðu nýjustu vexti í reiknivélinni okkar eða athugaðu beint hjá lánveitendum.

Question 12

Hvað eru stýrivextir Seðlabankans?

Accepted Answer

Stýrivextir eru þeir vextir sem Seðlabanki Íslands setur og hafa áhrif á alla vexti í hagkerfinu. Þeir eru uppfærðir reglulega og sýndir í reiknivélinni okkar. Óverðtryggð lán með breytilegum vöxtum eru oft stýrivextir + 2-3% álag.

Question 13

Hversu langt lán get ég fengið?

Accepted Answer

Verðtryggð lán eru venjulega í allt að 25-30 ár. Óverðtryggð lán geta verið allt að 40 ár. Lengri lánstími þýðir lægri mánaðargreiðslur en meiri heildarvexti.

Question 14

Er betra að fá lán hjá banka eða lífeyrissjóði?

Accepted Answer

Lífeyrissjóðir bjóða oft lægri vexti en bankar, sérstaklega á verðtryggðum lánum. Hins vegar er hámarks lánshlutfall lægra (oft 70-85%) og þú þarft að vera sjóðfélagi. Best er að bera saman tilboð frá báðum.

Question 15

Hvað er hlutdeildarlán?

Accepted Answer

Hlutdeildarlán er vaxta- og afborgunarlaust lán frá HMS sem dekkar allt að 25% af kaupverði (allt að 35% fyrir tekjulægri). Þú leggur til 5%, HMS allt að 25%, og banki 70%. Lánið breytist í takt við verðmæti eignarinnar og er greitt til baka við sölu.

Question 16

Hver getur sótt um hlutdeildarlán?

Accepted Answer

Fyrstu kaupendur sem uppfylla tekjumörk geta sótt um. Fyrir 25% lán: einhleypur allt að 10 millj. kr., par allt að 15 millj. kr. Fyrir 35% lán: einhleypur allt að 6.8 millj. kr., par allt að 10.6 millj. kr. Viðbót 2.254.000 kr. per barn undir 20 ára. Eignin þarf að vera nýbygging sem HMS hefur samþykkt.

Question 17

Hvernig virkar endurgreiðslan?

Accepted Answer

Þú borgar ekki af hlutdeildarláninu á meðan þú átt eignina. Þegar þú selur fær HMS hlutdeild sína (allt að 25%) af söluverðinu til baka. Ef eignin hækkaði í verði, færð þú minna, ef hún lækkaði, færðu meira. Þetta er "hlutdeild" í verðmætinu.

Question 18

Hvað gerist þegar tilboð er samþykkt?

Accepted Answer

Þegar seljandi samþykkir tilboð þitt verður það bindandi samningur. Þá hefst ferlið við að ganga frá kaupsamningi, greiða útborgun (innistæðu), og ljúka fjármögnun. Mikilvægt er að hafa fyrirvara í tilboði um fjármögnun og skoðun.

Question 19

Hvað er kaupsamningur?

Accepted Answer

Kaupsamningur er formlegt skjal sem báðir aðilar undirrita. Hann inniheldur allar upplýsingar um eignina, verð, greiðsluskilmála, og afhendingardagsetningu. Tveir vitundarvottar þurfa að staðfesta undirskriftir.

Question 20

Hvað er afsal og þinglýsing?

Accepted Answer

Afsal er skjal sem staðfestir eigendaskipti. Þinglýsing er skráning afsalsins hjá sýslumanni sem gerir þig opinberlega að eiganda. Þetta þarf að gera innan 2 mánaða frá afhendingu, annars hækkar stimpilgjald.

Question 21

Hvað kostar að kaupa eign umfram verðið?

Accepted Answer

Auk kaupverðs þarftu að greiða stimpilgjald (0.4% fyrir fyrstu kaupendur), þinglýsingargjald (3.800 kr.), og hugsanlega lántökugjald (oft niðurfellt fyrir fyrstu kaupendur). Húsaskoðun kostar 50-100 þúsund kr. og er mjög ráðlögð.

Question 22

Þarf ég að láta skoða eignina?

Accepted Answer

Húsaskoðun er ekki skylda en mjög ráðlögð. Faglega gerð skoðun getur komið í veg fyrir dýrar óvæntar viðgerðir. Kostnaður er 50-100 þúsund kr. sem gæti sparað þér milljónir í framtíðinni.

Question 23

Hvað á ég að athuga við skoðun?

Accepted Answer

Helstu atriði eru: þak, útveggir, gluggar, raki/mygla, hita- og rafmagnskerfi, pípulagnir, og loftræsting. Fyrir íbúðir skaltu einnig athuga fjárhag húsfélagsins og fyrirhugaðar framkvæmdir. Notaðu gátlistann okkar!

Question 24

Hvað eru húsgjöld?

Accepted Answer

Húsgjöld eru mánaðarleg gjöld sem íbúar í fjölbýli greiða fyrir sameiginlegan kostnað: hita á sameign, þrif, viðhald, tryggingar, o.fl. Upphæðin getur verið frá 10-50 þúsund kr. á mánuði eftir stærð og aldri húss.

Question 25

Hvað er sameignarsamningur?

Accepted Answer

Sameignarsamningur er skjal sem skilgreinir réttindi og skyldur eigenda í fjölbýli. Hann inniheldur reglur um notkun sameignar, breytingar á eignum, og fleira. Þetta skjal er nauðsynlegt við sölu íbúðar.

Algengar spurningar um fyrstu kaup

Grunnatriði

Séreignarsparnaður

Lán og vextir

Hlutdeildarlán (HMS)

Kaupferlið

Skoðun og húsfélag

Fannstu ekki svar?

Hafa samband